W skrócie: wybór kołdry zaczyna się od temperatury w sypialni i od tego, czy w nocy jest Ci zwykle za ciepło, czy za zimno. Od tych dwóch rzeczy zależy wypełnienie (puch, syntetyk, wełna owcza albo alpaka) i to, ile go potrzebujesz. Potem dobierasz rozmiar, do swojego wzrostu, jeśli kołdra będzie tylko Twoja, albo do szerokości materaca, jeśli dzielicie jedną, i sprawdzasz, czy sposób pielęgnacji pasuje do Twojego domu, na przykład czy przy alergii kołdrę trzeba prać w 60°C.
Prowadzę UNWONTED, markę kołder z runa polskich alpak, więc piszę z perspektywy kogoś, kto sprzedaje jeden z opisanych tu materiałów. Dlatego w tym poradniku opisuję też sytuacje, w których kołdra z alpaki nie będzie najlepszym wyborem.
1. Sprawdź, ile stopni jest w Twojej sypialni
Często zalecana temperatura w sypialni to około 16–19°C (60–67°F). W mieszkaniu z centralnym ogrzewaniem zimą bywa cieplej, a w domu, w którym na noc zakręca się kaloryfery albo zostawia otwarte okno, wyraźnie chłodniej. Termometr postawiony w sypialni na kilka nocy powie Ci więcej niż opisy na metkach.
- Sypialnia ogrzewana, powyżej około 19°C: wybierz lżejszą kołdrę z wypełnieniem, które dobrze przyjmuje wilgoć.
- Sypialnia 16–19°C: wystarczy kołdra o średniej ciepłocie, czyli całoroczna.
- Sypialnia chłodniejsza niż 16°C albo marzniesz nawet pod grubą kołdrą: wybierz kołdrę zimową.
Druga sprawa to sposób, w jaki śpisz. Osoby, które w nocy się pocą, częściej budzi wilgoć pod kołdrą niż sama temperatura. W ich przypadku ważniejsze od grubości kołdry jest to, czy wypełnienie przyjmuje parę wodną, czy zostawia ją przy skórze.
2. Wybierz wypełnienie
Najczęściej wybiera się spośród czterech rodzajów wypełnienia, a każde sprawdza się u kogoś innego.
| Wypełnienie | Mocna strona | Słabsza strona | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Puch | Najlżejszy przy tej samej ciepłocie, bardzo puszysty | Po praniu wymaga długiego, dokładnego suszenia, duże kołdry najlepiej oddać do pralni | Osoby, które marzną i lubią lekką, wysoką kołdrę |
| Syntetyk (włókno poliestrowe) | Najniższa cena, zwykle można go prać w 60°C | Poliester prawie nie przyjmuje wilgoci, więc pot zostaje między włóknami | Alergicy, którym zalecono pranie pościeli w wysokiej temperaturze, pokoje gościnne |
| Wełna owcza | Dobrze przyjmuje wilgoć, kosztuje mniej niż alpaka | Zawiera więcej lanoliny, na którą część osób reaguje | Osoby, które chcą naturalnego wypełnienia w średnim budżecie |
| Alpaka | Pochłania parę wodną i stopniowo ją oddaje, ma niewiele tłuszczu (lanoliny) w porównaniu z wełną owczą | Cięższa od puchu, droższa, nie można jej prać w gorącej wodzie | Osoby, które w nocy się pocą albo budzą się na zmianę zgrzane i zmarznięte |
Dokładniejsze porównanie, z danymi o wilgoci, wadze i pielęgnacji, znajdziesz w artykule Kołdra z alpaki, puchowa czy syntetyczna? Poznaj różnice.
3. Dobierz ciepłotę, czyli gramaturę
Gramatura mówi, ile gramów wypełnienia przypada na metr kwadratowy kołdry. Porównuj ją tylko między kołdrami z tym samym wypełnieniem, bo różne wypełnienia dają różne ciepło przy tej samej masie, a puch daje najwięcej ciepła na gram.
Nasze kołdry mają dwie gramatury: lżejszą, całoroczną 400 g/m² do ogrzewanych sypialni i zimową 600 g/m² do pokoi chłodniejszych niż około 16°C. Kołdra całoroczna 160×200 cm zawiera więc około 1,3 kg runa alpaki, a zimowa w tym samym rozmiarze około 1,9 kg. Jak wybrać między nimi, opisuję w poradniku Kołdra całoroczna czy zimowa? Jak wybrać odpowiednią gramaturę.
Kołdra z alpaki UNWONTED
100% runa polskiej alpaki w powłoce z bawełny organicznej GOTS. Całoroczna 400 g/m² lub zimowa 600 g/m², sześć rozmiarów od 70×100 do 240×220 cm.
4. Wybierz rozmiar: własna kołdra czy wspólna
Własną kołdrę dobierasz do swojego wzrostu: 140×200 cm pasuje większości osób do około 180 cm wzrostu, a wyższym lepiej posłuży długość 220 cm. Wspólną kołdrę dla dwóch osób dobierasz do materaca tak, żeby z każdej strony zwisała o 20–30 cm, więc do łóżka 160×200 cm będzie to 200×220 cm. Obie tabele i wskazówki dotyczące poszew znajdziesz w poradniku Jak dobrać rozmiar kołdry do łóżka i poszwy?
5. Sprawdź pielęgnację, zwłaszcza przy alergii
Przy alergii na roztocza kurzu domowego szpitalne poradniki zalecają pranie pościeli, łącznie z kołdrą, w 60°C albo stosowanie szczelnych, oddychających pokrowców przeciwroztoczowych. Kołdr z alpaki i z wełny owczej nie można prać w gorącej wodzie. Jeśli lekarz zalecił Ci pranie kołdry w 60°C, praktyczniejsza będzie kołdra syntetyczna, a jeśli wolisz naturalne wypełnienie, połącz je z pokrowcem przeciwroztoczowym.
Naszą kołdrę z alpaki wystarczy regularnie wietrzyć, zawsze używać w poszwie i w razie potrzeby czyścić punktowo. Nie należy jej prać w gorącej wodzie, suszyć w suszarce bębnowej ani oddawać do czyszczenia chemicznego.
6. Ustal budżet
Najtańsze są kołdry syntetyczne, a najwięcej kosztują kołdry z puchu wysokiej jakości i kołdry z alpaki. Ceny samych kołder z alpaki bardzo się różnią, a różnice wynikają głównie z tego, ile jest wypełnienia i czy to czysta alpaka, czy mieszanka. Co składa się na cenę, wyjaśniam w artykule Dlaczego kołdra z alpaki kosztuje więcej?
Kiedy wybrać alpakę, a kiedy coś innego
Kołdra z alpaki będzie dobrym wyborem, jeśli:
- w nocy się pocisz albo budzisz się na zmianę zgrzany i zmarznięty,
- chcesz wypełnienia z naturalnego włókna i chcesz wiedzieć, skąd ono pochodzi,
- lubisz kołdrę, która dobrze układa się na ciele i jest wyraźnie cięższa od puchowej.
Lepiej wybierz inną kołdrę, jeśli:
- szukasz możliwie najlżejszej kołdry (wtedy puch),
- lekarz zalecił Ci pranie kołdry w 60°C (wtedy syntetyk),
- chcesz naturalnego włókna, ale masz mniejszy budżet (wtedy wełna owcza),
- potrzebujesz kołdry do pokoju gościnnego, którą często się pierze (wtedy syntetyk).
Skąd pochodzi nasze runo
Podczas majowego strzyżenia.
Co roku w maju przez sześć tygodni jeździmy od Suwałk na północnym wschodzie Polski aż po Tatry na południu i strzyżemy alpaki w małych gospodarstwach. Strzyżą Klaudia i Andrzej, a każde runo sortujemy potem ręcznie: do kołder trafia najdelikatniejsze włókno z grzbietu i boków, a grubsze z nóg i szyi odkładamy osobno. Małe gospodarstwo zbiera rocznie od 15 do 90 kg runa, a przemysłowe przetwórnie przyjmują partie od 500 kg, dlatego gdyby nie łączyć runa z wielu gospodarstw, zostawałoby ono latami w workach.
Kołdry szyjemy raz w roku, z runa z jednego wiosennego strzyżenia, w powłoce z bawełny organicznej z certyfikatem GOTS. Jeśli po lekturze tego poradnika wiesz już, jakiej ciepłoty i jakiego rozmiaru potrzebujesz, możesz wybrać kołdrę z alpaki w odpowiednim rozmiarze.